Chọn loại menu cho store không nên dựa vào “trông cho đẹp” hay “thấy người ta làm vậy”. Nó nên đến từ chính store của bạn: bạn bán gì, khách dùng thiết bị nào, họ mua theo cách nào. Bài này gom lại bốn yếu tố chọn menu đáng cân nhắc nhất, và với mỗi yếu tố, gợi ý nó đẩy bạn về loại menu nào.
Không có công thức tuyệt đối. Nhưng nếu bạn trả lời được bốn câu hỏi dưới đây, phần lớn quyết định sẽ tự rõ ra.
Yếu tố chọn menu thứ nhất: catalog của bạn lớn cỡ nào
Câu hỏi đầu tiên rất đơn giản: store của bạn có bao nhiêu danh mục, và mỗi danh mục có bao nhiêu sản phẩm?
Một shop đồ handmade với 3 danh mục và vài chục sản phẩm cần điều hướng rất khác một store điện máy có hàng chục danh mục con. Nếu catalog nhỏ, menu phẳng là đủ. Khách chỉ cần vài lựa chọn rõ ràng, không cần nhiều tầng.
Khi catalog lớn lên, vấn đề đổi chiều. Khách cần thấy cấu trúc — danh mục nào có danh mục con nào — trước khi chịu bấm vào. Đây là chỗ Mega Menu phát huy: nó trải nhiều cột cùng lúc, cho khách thấy gần như toàn bộ store trên desktop chỉ trong một lần rê chuột.
Một dấu hiệu dễ nhận: nếu bạn phải nhét quá nhiều mục vào một menu xổ dọc dài lê thê, catalog đã vượt ngưỡng menu đơn giản. Đó là lúc nghĩ tới menu nhiều cột.
Yếu tố 2: khách vào bằng thiết bị nào
Đây là yếu tố nhiều người bỏ qua, dù nó quan trọng bậc nhất. Bạn thiết kế trên màn hình laptop của mình, nhưng khách lại đang xem trên điện thoại.
Con số thực tế khá rõ. Theo Shopify, mobile đã chiếm hơn một nửa lượt truy cập ecommerce, và với nhiều store con số này còn cao hơn. Bạn không cần đoán. Vào Shopify Analytics (mục Sessions by device type), hoặc Google Analytics (Reports → Tech → phân theo Device category), bạn sẽ thấy ngay tỷ lệ desktop và mobile của riêng store mình.
Khi mobile chiếm phần lớn
Nếu đa số khách dùng điện thoại, menu phải vừa tầm ngón cái. Nghiên cứu của Steven Hoober (khảo sát hơn 1.300 người dùng) cho thấy phần lớn thao tác là bằng ngón cái, và vùng dễ chạm nhất nằm ở nửa dưới màn hình. Góc trên là vùng “với mỏi tay”.
Hệ quả thực tế: menu hamburger nằm tít góc trên bên trái đang ở đúng vùng khó với nhất. Đây là lý do Tab Bar — thanh điều hướng cố định dưới đáy — hợp với store mobile-first. Những mục quan trọng nhất (Trang chủ, Danh mục, Tìm kiếm, Giỏ hàng) luôn nằm trong tầm ngón cái.
Một điểm đáng lưu ý từ Nielsen Norman Group: giấu điều hướng sau hamburger làm khách khó phát hiện ra menu hơn hẳn so với khi menu hiện rõ. Tab Bar luôn hiện, nên nó đỡ được điểm yếu này.
Khi desktop vẫn là phần lớn
Một số ngành — B2B, bán sỉ, sản phẩm giá cao cần xem kỹ — vẫn nhiều khách dùng desktop. Lúc đó Mega Menu trên desktop là lựa chọn tự nhiên, vì nó tận dụng được màn hình rộng.
Điều hay là bạn không phải chọn một. Navi+ cho phép cấu hình mobile và desktop riêng biệt — ví dụ Tab Bar cho điện thoại, Mega Menu cho máy tính — trong cùng một công cụ, không cần code. Bạn không phải đánh đổi nhóm khách này lấy nhóm khách kia.
Yếu tố 3: bạn ở ngành hàng nào
Hành vi mua khác nhau theo ngành, và menu nên đi theo hành vi đó.
Fashion thiên về khám phá. Khách lướt, ngắm, đổi ý, ít khi biết chính xác mình muốn gì khi mới vào. Menu cho fashion nên khuyến khích duyệt — theo loại, theo bộ sưu tập, theo dịp — và hình ảnh thường giúp ích, nên Mega Menu có ảnh hoặc Grid Menu hợp với nhóm này.
Electronics thì ngược lại. Khách thường biết rõ thông số họ cần và muốn lọc nhanh: theo thương hiệu, theo công suất, theo khoảng giá. Catalog lại thường lớn. Nhóm này nghiêng về điều hướng có cấu trúc rõ và ô tìm kiếm dễ thấy.
F&B và tạp hóa ưu tiên tốc độ và mua lặp lại. Khách hay quay lại mua đúng món cũ. Menu gọn, ít tầng, có lối tắt tới danh mục quen thuộc sẽ phục vụ tốt hơn một cây danh mục phức tạp.
Beauty nằm giữa: vừa có khám phá (tìm cảm hứng, xem review) vừa có mua lặp lại (hết kem thì mua lại đúng tuýp). Một menu cho duyệt theo loại da hoặc nhu cầu, cộng thêm lối tìm nhanh, thường cân bằng được cả hai.
Đây là điểm khởi đầu, không phải luật. Nhưng biết hành vi đặc trưng của ngành mình giúp bạn không thiết kế ngược với cách khách thực sự mua.
Yếu tố 4: bạn ưu tiên khách khám phá hay tìm nhanh
Yếu tố cuối là về mục tiêu của bạn: bạn muốn khách lang thang khám phá (browse) hay tìm thấy thứ cần rồi mua ngay (search-first)?
Nếu giá trị của store nằm ở việc khách phát hiện ra món họ chưa biết mình muốn — đồ trang trí, quà tặng, thời trang theo mùa — thì menu nên mở rộng đường khám phá. Cho khách thấy nhiều danh mục, gợi ý bộ sưu tập, dùng hình ảnh dẫn dắt. Mega Menu và Grid Menu phục vụ kiểu này.
Nếu khách đến với ý định rõ ràng và bạn muốn rút ngắn đường tới giỏ hàng, hãy ưu tiên search-first: ô tìm kiếm nổi bật, lối tắt tới danh mục chính, càng ít bước càng tốt. Một nút FAB (nút hành động nổi) hay một mục Tìm kiếm cố định trên Tab Bar giúp khách luôn gõ được từ khóa, dù đang ở trang nào.
Mục tiêu này còn liên quan tới giỏ hàng. Theo Baymard Institute, tỷ lệ bỏ giỏ trung bình khoảng 70%. Một phần trong số đó đến từ việc khách lạc đường hoặc thấy quá nhiều bước. Điều hướng rõ ràng, luôn trong tầm tay không sửa được hết, nhưng nó bớt đi những lý do khiến khách rời đi giữa chừng.
Một lưu ý chung: đừng đánh đổi tốc độ
Dù bạn nghiêng về loại menu nào, có một ràng buộc không nên bỏ qua: menu không được làm chậm trang. Theo Google, một trang được coi là tốt khi LCP dưới 2,5 giây, INP dưới 200 mili-giây và CLS dưới 0,1. Một menu nặng, tải chậm, hoặc làm layout nhảy khi load sẽ kéo các chỉ số này xuống — ảnh hưởng cả trải nghiệm lẫn SEO.
Vì vậy khi chọn công cụ dựng menu, hãy để ý nó có tối ưu cho Core Web Vitals không. Navi+ được làm với mục tiêu này, đồng thời giữ menu nguyên vẹn khi bạn đổi theme — bạn không phải dựng lại từ đầu mỗi lần thay giao diện. Bạn có thể xem thử ở naviplus.io.
Tóm lại
Bốn yếu tố, gọn lại thành bốn câu hỏi:
| Câu hỏi | Gợi ý loại menu |
|---|---|
| Catalog lớn hay nhỏ? | Nhỏ thì menu phẳng; lớn thì Mega Menu để khách thấy cấu trúc |
| Khách dùng mobile hay desktop? | Mobile cao thì Tab Bar dưới đáy; desktop nhiều thì Mega Menu — có thể làm cả hai riêng biệt |
| Ngành hàng mua theo kiểu gì? | Khám phá (fashion, beauty) thì menu hình ảnh; tìm nhanh (electronics, F&B) thì cấu trúc rõ và tìm kiếm nổi |
| Ưu tiên browse hay search? | Browse thì mở đường khám phá; search-first thì rút ngắn đường tới giỏ hàng |
Không cần chọn hoàn hảo ngay từ đầu. Trả lời thật bốn câu hỏi này, chọn loại menu khớp nhất, rồi nhìn số liệu mà chỉnh dần.
Bài viết này nằm trong cẩm nang lớn hơn về Cách chọn đúng loại menu cho Shopify store của bạn.